علايم كم خوني ناشي از فقر آهن
    علايم كمبود آهن معمولاً به آهستگي بروز مي كند، از اين رو بيماران كم خون اغلب بدون نشانه هستند. به طور كلي بي اشتهايي، رنگ پريدگي زبان و مخاط داخل لب و پلك چشم، سردرد، خستگي و بي حسي، بي تفاوتي، تنگي نفس، از بين رفتن بافت پوششي زبان همراه با سوزش و درد، تپش قلب، التهاب و زخم گوشه دهان، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها، التهاب مزمن معده كه باعث كاهش ترشحــــــات معده مي شود و در كم خوني هاي شديد قاشقي شدن ناخنها از نشانه هاي باليني كم خوني ناشي از كمبود آهن مي باشند.
    همچنين همه چيز خواري (Pica) ، خوردن مواد غير معمول مثل يخ، خاك ، نشاسته در كمبود آهن مشاهده شده ومعمولاً با درمان آهن معالجه شده است. در موارد نادر در كم خوني ناشي از كمبود آهن بزرگ شدن طحال نيز ديده شده است.
    
    عوارض بهداشتي، اجتماعي و اقتصادي كم خوني ناشي از فقرآهن:
    عوارض كمبود آهن به ويژه در شيرخواران و كودكان ۶ ماهه تا ۹ ساله متعدد هستند، به طوري كه اختلال در تكامل و هماهنگي سيستم عصبي، اختلال در تكامل گفتاري، كاهش قدرت يادگيري و افت تحصيلي، اثرات نامطلوب فيزيولوژيكي و رفتاري و كاهش مقاومت بدن در برابر عفونتها از مهمترين عارضه ها هستند.
    در دوران شيرخوارگي معمولاً اثرات و اختلالات ذهني ناشي از كم خوني، غيرقابل جبران هستند، به طوري كه ضريب هوشي كودكان كم خون ۵ تا ۱۰ امتياز كمتر از حد طبيعي برآورده شده است.
    

    پيشگيري و درمان كم خوني ناشي از فقر آهن
    در سالهاي اخير براي برطرف ساختن مشكل كم خوني آهن، غني كردن موادغذايي كه روزانه به طور معمول مصرف مي شوند توصيه شده است. به طور كلي براي پيشگيري از كم خوني ناشي از كمبود آهن در انسان به ويژه در گروههاي آسيب پذير، غني كردن مواد غذايي، تجويز املاح آهن در مواقع لزوم (مثل زمان افزايش نياز در دوران شيرخواري و دوران رشد …) و توصيه مصرف بيشتر از موادغذايي كه منابع بسيار خوبي از آهن مي باشند (جگر، گوشت قرمز و…) را مي توان پيشنهاد كرد.
    براي درمان و پيشگيري از چند روش استفاده مي شود كه بهترين و كم خطرترين آنها استفاده از مكملهاي خوراكي است. درمان با نمكهاي ساده آهن چون سولفات فرو خوراكي كاملاً مؤثر است و به شكل قرص، كپسول، شربت و يا قطره است و بايد مصرف آنها چندين ماه ادامه يابد.
    چنانچه اين قرصها با معده خالي مصرف شوند جذب آنها بهتر و بيشتر صورت مي گيرد ولي در اين حالت ممكن است سبب تحريك معده و بروز مشكلات گوارشي شود. مي توان عوارض گوارشي ناشي از مصرف آهن مانند تهوع، دل پيچه، سوزش قلب، اسهال يا بيوست را به حداقل رساند به شرطي كه آهن را با ميزان بسيار كم مصرف كرد و به تدريج به ميزان آن افزود تا به حد مورد نياز بدن برسد؛ همچنين بهتر است قرص آهن در آخر شب قبل از خواب استفاده شود تا عوارض ناشي از آن كاهش يابد.
    ويتامين ث جذب آهن را افزايش مي دهد به همين دليل معمولاً مصرف ويتامين ث به همراه آهن پيشنهاد مي شود علاوه بر درمان دارويي بايد به ميزان آهن قابل جذب در غذا نيز توجه كرد.
    جذب آهن اغلب تحت تأثير شكل آهن موجود در غذا مي باشد. آهن موجود در پروتئين هاي حيواني (آهن هٍم) مثل گوشت گــاو، ماهي، گوشت پرندگان، (مرغ و…) بيشتر جذب مي شود، در صورتي كه جذب آهن در پروتئين هاي گياهي (آهن غيرهم) مثل سبزيجات و ميوه جات كمتر مي باشد. ميزان جذب آهن غير هم بين ۳ تا ۸ درصد است. اسيد آسكوربيك (ويتامين ث) جذب آهن غير هم را زياد مي كند.
    عواملي مثل كربنات ها، اگزالات ها، فسفات ها و فيتات ها (كه در حبوبات، نان سبوسدار (غيرتخمير شده موجود است) مانع جذب آهن مي شوند.
    مواد موجود در سبزيجات ممكن است از جذب آهن غير هم جلوگيري كنند. مصرف چاي همراه يا بلافاصله بعد از غذا مي تواند تا ۵۰ درصد جذب آهن را كاهش دهد زيرا تشكيل تركيبات غيرمحلول آهن مي دهد. جذب آهن موجود در زرده تخم مرغ به علت وجود فسويتين كم مي باشد.
    
    منابع غذايي آهن
    منابع غذايي آهن عبارتند از: جگر، كليه، گوشت به ويژه گوشت گاو، زرده تخم مرغ، سبزيجات برگ سبز تيره، ميوه هاي خشك شده (برگه ها) بخصوص برگه زردآلو ، لوبيا چشم بلبلي، نخود خشك شده و دانه هاي روغني مثل پسته ، بادام ، فندق و….
    
    به طور كلي توصيه هاي زير را مي توان انجام داد:
    ۱ ـ غذاي كمكي كودك را به موقع و در ۶ ماهگي شروع كنيد.
    ۲ ـ غذاهايي كه ميزان آهن رژيم غذايي را افزايش مي دهند، مصرف كنيد.
    ۳ ـ در هر وعده غذايي از ميوه ها و سبزيهاي حاوي ويتامين ث مثل مركبات، گوجه فرنگي و غيره استفاده كنيد.
    ۴ ـ در برنامه غذايي خود و كودكان گوشت قرمز يا ماهي يا گوشت مرغ و سبزيهاي برگ سبز و حبوبات را بگنجانيد.
    ۵ ـ از خوردن چاي يا قهوه با غذا ، قبل از غذا و بلافاصله بعد از آن بپرهيزيد.
    ۶ ـ در تمام دوران شيرخوارگي شيرمادر را ادامه دهيد.
    ۷ ـ به كودكان زير ۲ سال بعد از ۶ ماهگي قطره آهن داده شود.
    ۸ ـ به كودكان علاوه بر مواد غذايي حاوي آهن روزانه ۳ ليوان شير بدهيد.
    ۹ ـ به درمان عفونتهاي انگلي كودكان توجه خاص داشته باشيد.
    ۱۰ ـ از آب بهداشتي سالم و تميز استفاده كنيد.
    ۱۱ ـ قبل از غذا دادن به كودك دستهاي خود و كودك را تميز بشوييد.
    ۱۲ ـ گوشتها را به خوبي بپزيد و از دادن گوشت به شكل كباب به كودك بپرهيزيد.
    ۱۳ ـ از دادن تنقلاتي مثل كاكائو، شكلات و غيره به كودك اجتناب كنيد.
    ۱۴ ـ در برنامه غذايي كودكان، غلات را در كنار حبوبات بگنجانيد (عدس پلو).
    ۱۵ ـ در برنامه غذايي كودكان بالاي يكسال چهار گروه اصلي مواد غذايي شامل لبنيات، ميوه ها ، سبزيها، گوشت و غلات و حبوبات را بگنجانيد.

_{برای تولید انرژی و رشد استفاده می کند) است. بیشتر غذایی که می خوریم به گلوکز (شکل قند در بدن) می شکند. گلوکز منبع اصلی سوخت در بدن است.
بعد از هضم، گلوکز به جریان خون وارد می شود، جایی که توسط سلولها برای رشد و انرژی استفاده می گردد. برای آنکه گلوکز وارد سلولها بشود باید انسولین وجود داشه باشدانسولین هورمونی است که توسط لوزالمعده تولید می شود (غده بزرگی در پشت معده).
زمانی که غذا می خوریم، لوزالمعده در به طور خودکار میزان مناسب انسولین را تولید می نماید، که قند را از خون به سلولها حرکت می دهد. در افراد دیابتی، یا لوزالمعده انسولین کافی نمی سازد یا اصلاً انسولین تولید نمی کند، یا سلولها به شکل مناسبی به انسولین تولید شده پاسخ نمی دهند. در نتیجه مقدار زیادی گلوکز در جریان خون وارد شده که توسط کلیدها به ادرار ریخته شد و از بدن خارج می شود، که توسط گلوکز در خون ساخته شده به جریان خون می ریزد در ادرار وارد می شود و از بدن خارج می شود. بنابراین بدن منبع اصلی سوخت خود را که حاوی مقادیر زیادی گلوکز است، از دست می دهد.}

_{شایعترین نوع دیابت، دیابت نوع ۲ است. حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد افراد دیابتی، به این نوع از بیماری مبتلا هستند. این شکل از دیابت همراه با سن بالا، چاقی، سابقه خانوادگی دیابت، سابقه قبلی دیابت حاملگی، عدم فعالیت بدنی، و نژاد است. حدود ۸۰ درصد افرای که دیابت نوع ۲ دارند دچار اضافه وزن هستند.
▪ چه آزمایشاتی برای تشخیص دیابت نوع ۲ وجود دارد؟
گلوکز (قند ) ناشتای سرم آزمایش ترجیحی برای تشخیص دیابت نوع ۱ و ۲ است. زمانی که در صبح انجام شود قابل اعتماد تر است. به هر حال تشخیص دیابت می تواند بعد از نتایج مثبت در هر یک از سه آزمایش زیر بوده ولی می بایست حتماً توسط آزمایش دوم ( جواب مثبت ) در یک روز دیگر تأیید شود.
۱) گلوکز خون تصادفی (در هر زمانی از روز گرفته شده) بیش از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر، همراه با حضور علائم دیابت.
۲) میزان قند خون بیشتر از ۱۲۶ میلی گرم در دسی لیتر پس از ۱۸ ساعت ناشتا بودن.
۳) یک آزمایش تحمل گلوکز ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر یا بیشتر که نمونه خون ۲ ساعت پس از آنکه فرد نوشیدنیی حاوی ۷۵ گرم گلوکز حل شده در آب را مصرف نمود گرفته می شود. این آزمایش در آزمایشگاه انجام می شود و در یک دوره ۳ ساعته میزانهای قند خون اندازه گیری می شود.
▪ چه کسانی به دیابت مبتلا می شوند؟
دیابت مسری نیست. افراد نمی توانند آن را از یکدیگر بگیرند. به هر حال عوامل خاصی خطر ایجاد دیابت را افزایش می دهد.
دیابت نوع یک به نسبت مساوی بین زنان و مردان اتفاق می افتد اما در سفید پوستان نسبت به غیر سفید پوستان بیشتر است. نوع ۲ دیابت در افراد مسن تر بیشتر است، بخصوص در افرادی که دچار اضافه وزن هستند.}

_{دیابت چگونه کنترل می شود؟
پیش از کشف انسولین در سال ۱۹۲۱ هر فردی که دچار دیابت نوع ۱ می شد، چند سال پس از تشخیص بیماری می مرد. گرچه انسولین به عنوان درمان تلقی نمی شود امّا کشف آن اولین قدم بزرگ در درمان دیابت بود.
امروزه خوردن سالم، فعالیت بدنی و گرفتن انسولین تزریقی یا پمپهای انسولینی درمانهای اساسی برای دیابت نوع ۱ هستند. میزان انسولین باید با مصرف غذا و فعالیتهای روزانه تعدیل شود. سطح قند خون باید به دقت از طریق آزمایشات مکرر قند خون مراقبت شود.
خوردن سالم، فعالیت بدنی و اندازه گیری قند خون راههای اساسی کنترل دیابت نوع ۲ هستند}

_{افراد دیابتی باید به یک کارشناس بهداشتی که می تواند به آنها در یادگیری کنترل دیابتشان کمک کند و کنترل دیابت آنها را تحت نظر گیرد، مراجعه کنند. و همچنین به یک متخصص غدد، پزشکی که در درمان دیابت تخصص کافی دارد. بعلاوه افراد دیابتی باید تحت مظر یک چشم پزشک را برای معاینه چشم و یک متخصص تغذیه و آموزش دهنده دیابت را برای یادگیری مهارتهایی که در کنترل روز به روز دیابت لازم دارند قرار بگیرند.
به طور کلی پیشگیری از دیابت را مانند هر بیماری دیگر می توان در سه سطح اولیه، ثانویه و ثالثیه انجام داد:}

_{پیشگیری اولیه شامل اقدامات لازم جهت جلوگیری از بروز دیابت در افراد در معرض خطر (کسانی که حداقل یکی از عوامل خطر گفته شده در مورد ابتلای به دیابت نوع را دارند) می باشد. تحقیقات پزشکی نقش مثبت فعالیت منظم ورزشی و کم کردن وزن را در کاهش ابتلای به دیابت نوع 2 در افراد در معرض خطر به اثبات رسانده اند.}

_{منظور از پیشگیری ثانویه کنترل دقیق قند خون بعد از بروز دیابت جهت جلوگیری از پیدایش عوارض آن است. 2 آزمون بزرگ DCCT (آزمون کنترل دیابت و عوارض آن) و UKPDS (مطالعه آینده نگر دیابت در انگلستان) شکی باقی نگذاشتند که کنترل دقیق قند خون از طریق رعایت اصول صحیح درمان به نحو چشمگیری در کاهش عوارض بلند مدت دیابت مؤثر است. از آنجاییکه جلوگیری از پیشرفت عوارض دیابت بعد از به وجود آمدن آن ها و یا در واقع پیشگیری ثالثیه، هزینه های زیادی را به بیمار و جامعه تحمیل می کند، تمام سعی و تلاش شما باید بر روی پیشگیری اولیه و ثانویه متمرکز شود.}